ISANG PELIKULA AT ISANG TALAMBUHAY SA MET
Maikling sanaysay ni Gregorio V. Bituin Jr.
Dalawang palabas ang pinanood ko ngayong araw sa Metropolitan Theater sa Maynila. Ang una ay ang pelikulang Kakaba-kaba ka ba? At ang ikalawa'y ang Del Mundo hinggil sa talambuhay ni Clodualdo Del Mundo Jr. Bago ang pagpapalabas ng dalawang nabanggit ay may tatlong bidyo ng patalastas hinggil sa MET na ang nagpapaliwanag at si Ginoong Boy Abunda.
Ang Kakaba-kaba ka ba? ay pinagbidahan nina Christopher De Leon, Charo Santos, Jay Ilagan, at Sandy Andolong. Hinggil iyon sa hinahanap na casette tape ng mga kasapi ng isang malaking grupo. Nagkaroon din ng konsyerto sa dulo na siyang ikinahuli ng mga masasamang loob.
Ang Del Mundo naman ay dokumentaryo hinggil sa talambuhay ng screenplay writer na si Clodualdo Del Mundo Jr., ang anak ng batikang manunulat na si Clodualdo Del Mundo.
Matapos ang dokumentaryong Del Mundo ay nagkaroon pa ng talakayan ng isang oras kung saan naging tagapagsalita mismo si Clodualdo Del Mundo Jr., at ang director ng pelikula. Doon at marami akong natutunan, lalo na ang mga payo sa pagsulat ng mga dayalogo, na karaniwan ko nang ginagawa sa maikling kwentong nalalathala sa publikasyong Taliba ng Maralita ng grupong Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML).
Nagsimula ng ikasampu ng umaga at natapos ng alas-dose ng tanghali ang pelikula, at nananghalian ako sa mga karinderya sa ilalim ng LRT Central station. Bumalik ako ng ala-una y media ng hapon sa MET. Ikalawa ng hapon nagsimula ang palabas na Del Mundo. Natapos ng ikaapat ng hapon, at sinundan ng talakayan. Ikalima na ng hapon nang matapos ang talakayan. Kayrami kong natutunan kaya nagtala ako ng ilang punto sa aking munting kwaderno.
Bilang makata at panitikero, pag may oras talaga'y binibigyan ng panahon ang panonood ng pelikulang Pilipino bilang suporta sa mga artista at manunulat, nobelista at makata, director at kwentista.
Dahil ang pelikula at tula ay sining. Tulad din ng dokumentaryo at kwento ay sining.
Malaking bagay na nakapunta ako sa MET ngayong araw dahil nagkaroon ako ng positibong pananaw ukol sa kinakaharap kong kalagayan. Pulos tula na lang at rali ako sa araw-araw. Binigyan ako ng payo sa aking napuntahan. Bakit hindi ko subukang magsulat ng screenplay?
Nitong nakaraang taon lang ay tumugon ako sa panawagang sumali sa Screenwriting Workshop ni Ricky Lee. Magsulat daw ako ng pinakamalungkot na pangyayari sa buhay ko at ipasa.
Tumugon naman sila sa pamamagitan ng email. Hindi ako nakuha. Gayunman, naisip kong balikan at basahin na ng seryoso ang nabili kong aklat na Trip to Quiapo, na scriptwriting manual ni Ricky Lee. Nakapagbigay sa akin ng inspirasyon si Prof. Doy Del Mundo Jr. Mas kilala ko ang kanyang amang si Clodualdo del Mundo, na noong una'y akala ko'y tungkol sa kanyang ama bilang manunulat.
Isa sa kanyang inilahad na ang pelikulang Pepot Artista ay naisulat na niya noong 1970 at naisapelikula lang noong 2005. Tatlumpu't limang taon ang pagitan.
Kasama rin siya sa lumikha ng pelikulang Maynila sa Kuko ng Liwanag, na nagdiwang ng ikalimampung taon (1975-2025) noong nakaraang taon. Nagkaroon umano ng pagbabago sa nobelang Sa Mga Kuko ng Liwanag ni Edgardo Reyes at sa pelikulang Maynila sa Kuko ng Liwanag, Ito ang nais kong mabatid. Kaya panonoorin ko ang pelikula at babasahin ang nobela.
Ilan sa mga natutunan ko ay:
1. Pag-aralan ang kamera, ang editing
2. Magbasa ng how to make films
3. If you want it done, you have to direct it yourself
4. Magbasa ng literary arts or something creative
5. Pag-aralan ang pilosopiya at kasaysayan
6. Understanding your character, education, background, attributes, dialogue
6. Ang pelikula ay di lang aliwan, kundi kung mayroon kang sasabihin, o sasabihing makabuluhan
7. Expensive ang film making
8. Dapat ay accessible sa iyo ang paksa mo
9. At marami pang ibang hindi ko maalala subalit nasa aking puso
Bago ako umalis ng MET ay nagkita kami roon ni Prof. Vim Nadera ng UP at kolumnista rin sa magasing Liwayway at isa sa mga naging guro ko sa pagtula. Nakaalis ako ng MET pasado alas-singko ng hapon.
01.18.2026
